omnicef over counter uk liquid phenergan review when to take a pregnancy test after ovulation calculator canadian pharmacy precose ordering cheap generic zyban zovirax pills for fever blisters brand cialis sale auk levitra lanoxin india tofranil 20 mg buy cialis brand canada discount code for all pills shop pharm support group viagra buy generic viagra from india toprol xl 25mg tablet liquid antivert review how to take cytotec for abortion orally best pharmacy to order bupropion minomycin shelf life confido online forum generic tegretol for sale on line cheap diflucan online himcocid prices usa best place to buy actonel albendazole with paypal payment buy growth rx uk what type of medicine is flagyl ou acheter du viagra sur internet toprol non perscription countries where can i watch one man one jar video prazosin from usa pharmacy lioresal brands india uroxatral with no rx drug market order glycomet can order uroxatral canada how much is generic effexor xr teva cheap us without buy accutane online fucidin express canada cafergot online no prescription medrol tablets 40mg what is chlamydia symptoms ventolin online usa no prescription danazol cost kamagra fast sales 100mg buy ceftin in usa minocycline 100mg acne dosage canadian ceftin online pharmacy v-gel weight gain cutting cialis tablets half dutasteride prices canada lopressor precio mexico citalopram price ordering low dose skelaxin liv practitioner remuneration order femcare weight gain price increase silagra femara prescription help augmentin uk brand name buy cafergot no prescription online pharmacy nexium side effects anxiety zithromax cost canadian buy risperdal tablets online order retino-a cream 0,05 use silagra coupon online generic decadron usa pharmacy wellbutrin sr canada online no prescription best ashwagandha india generic ampicillin safe Purchase paxil 30mg cialis super active sale generic pill buy aldactone 50 american allopurinol cheapest lithium battery camera torsemide lawsuit settlements strattera pills cardura xl side effects motilium 10 mg cialis super active pills drugstore cheapest haldol viagra on sale in usa flagyl side effects in dogs generic viagra sold in us buy clotrimazole and betamethasone dipropionate cream online abilify 10mg side effects what is orlistat 60 mg cheap kamagra oral jelly india order levitra professional overnight seroquel buy online india nizagara for sale online mastercard parlodel shop net ranitidine 150 mg tablet picture buy l-tryptophan online overnight buy ventolin visa viagra professional tablets uk promethazine woldwide shipping roaccutane tablets for acne mentat doctors online advair diskus birth control online mexico pulse methylprednisolone multiple sclerosis singulair sales 210 revatio canada prescription cost of bayer advanced aspirin ditropan with no perscription actonel discount coupons what percentage of people does propecia work for ampicillin without a script cod buy diarex uk cheap diclofenac suppository pharmacy where to buy alligator meat online buy tadacip pills in the india generic uk paypal robaxin paroxetine hydrochloride weight gain what is esomeprazole for what is doxycycline hydrochloride 100mg what is the use of penegra tablet acquistare rosuvastatin in italia viagra online coupon code nome viagra generico sale lariam asacol dose for ulcerative colitis cialis 20mg effects levitra plus 100 review propranolol mexico uk pharmacies online that sell dostinex birth control without prescriptions mobic prescription assistance can you buy prescription order cyklokapron buy alli 130 digoxin 100mg tablet approved pharmacy fluconazole without a prescription tofranil no prescription reviews non prescription femara dostinex tablets buy thyroid meds no prescripion baby aspirin dose for dogs viagra jelly online bestellen can you order abilify accutane lawsuit statute of limitations florida propecia dose women florinef pharmacy is generic floxin available in usa betnovate generic name iv methylprednisolone to oral conversion cheap per pill ampicillin medication order aricept tablets western drug differin where can i buy mifeprex abortion pill fluoxetine hydrochloride 10mg side effects alli weight loss product coupons imitrex injection cheap exelon patch price canada where can i buy vasotec mg actonel 35 mg comprar getting amoxil in australia top canadian pharma companies buyers of robaxin canada can you get xalatan watermelon works like viagra cheap crestor free delivery pastillas para abortar cytotec precio pharmacy mexico lipitor propecia price uk natural supplement loc:br cialis jelly online australia para que sirve flagyl 500 mg pastillas topamax film tablet 50 mg 60 tb cost of amitriptyline hcl most reliable place to buy floxin online fincar medication side effects cabana drugs antiarrhythmic how to by ranitidine online how much is lexapro without insurance generic equivalent tricor 145 mg minocycline without food mobic drug schedule ashwagandha maximum dosage trental tablets uses order augmentin uk pharmacy can you prescription buy celadrin without nizagara drug in germany pharmacy what is bentyl pills used for sildenafil no prescription canada zanaflex brand order buy viagra professional pills side effects of kytril coreg 40mg lady era dosage too high amitriptyline pain mechanism cheap risperdal generic where to get generic zyprexa cardura side effects impotence cozaar medication class propranolol overdose death urispas tablets 200 mg viagra online bestellen zonder recept pyridium suppliers overseas does prednisone have side effects in dogs lithium price chart 2010 buy famvir canada northwest pharmacy canada rabeprazole generic otc is the chinese brand viagra as good as the american glucotrol xl prescription only chloroquine generic cheap costs viagra professional to buy in the usa without a prescription best generic alesse review mentat sold over counter levaquin user reviews zyprexa online purchase doxazosin uk cheap norvasc 100 mg aricept side effects a comprehensive view 1 guy 1 jar video download is metformin expensive without insurance licensed pharmacy allopurinol where to buy benadryl in singapore propecia side effects health canada search by image iphone much does cialis daily use cost cheapest glucophage cheap uk canadian pharmacy lithium diclofenac online forum exelon online pharmacy uk how to take amoxil suspension benicar reviews side effects trimox free shipping buy tamoxifen with paypal alesse reviews pill liquid tenormin review buy ditropan online from usa buy clozaril in usa over the counter domperidone lov cost valtrex elavil birth control online canada venlor online australia blue pill e658 other side 100 can you buy levitra super active online best place to buy elimite gelatin capsules canada propecia discount online generic seroquel us discount atomoxetine order strattera meclizine from india amoxil no prescription fedex ups low cost avalide online generic cialis professional usa sale crestor generic replacement prednisone 20mg side effects buy generic bactrim with bonus buy augmentin online no prescription date costco watford uk buy etodolac pills renagel tablets used binding detrol dosage info januvia india price vytorin canada overnight delivery clonidine tablets on line to buy rocaltrol suppositories buy plendil canada head office where purchase glycomet 50 mg viagra vs 100 mg walmart drug prices generics generic for allegra over the counter what are metronidazole tablets topical spironolactone s5 cream pilex usa sale side effects of triamterene 37.5 mg order kamagra jelly where to buy lithium grease piroxicam 20 mg side effects comprar kamagra gold portugal best price motrin can u buy alli canada where to buy azulfidine ointment what are the side effects of taking mobic buproprion no prescription how to use panax ginseng extract can you buy valtrex alcohol and azithromycin cheap coumadin 40 mg what doses does plavix come in buy brand benadryl citalopram weight gain nhs i want to pay some medrol is generic toradol effective brand cialis buy uk methylprednisolone multiple sclerosis emedicine quickest cleocin better mg how to buy malegra fxt glucophage doctors online generic for bystolic 5 mg cicloferon aciclovir suspension olanzapine drug oversea best place buy neurontin metformin medicine used buying generic drugs from india where to buy tamoxifen uk buy accutane online india no prescription when to start allopurinol after gout attack is there a generic for valacyclovir current price prednisolone where to buy propecia uk forum alli weight loss coupons 2012 buy procardia for daily use max risperdal dose aceon reviews for men chloramphenicol 40mg amantadine lawsuit settlements lotensin order on web comprar famvir en argentina naprosyn refills prevacid reviews and dosage isoniazid drugs online purchases discount rx direct sarasota glycomet phone orders possible side effects of synthroid medication buy celebrex online uk mail-order avapro ireland pharmacy order renagel lowest price enalapril hydrochlorothiazide combination buy serevent hong kong effects diskus proscar free shipping buy kytril in india online discount code for cleocin gel how to use dapoxetine hydrochloride buy nimotop no prescription buying ophthacare best price septilin buyers of zyvox canada buy allegra hong kong purchase buspar lowest price reducing paxil dosage renagel ordering no prescription original cephalexin online where to buy antabus in canada can buy orlistat online non prescription doxycycline cost of generic yasmin without insurance cheap bupropion sale uk keflex antibiotic cephalexin medication withdrawal from seroquel effects cheap protonix canada my celebrex coupons thyroxine hormone deficiency alphagan overnight what is cipro 500mg tab levaquin online usa no prescription buy lozol tablets online buy brand viagra online with mastercard aricept overnight shipping cheap cialis last 3 days neurontin high dose best drugstore foundation primer for combination skin celexa reviews weight where to get finasteride online where to buy benemid drugs online us online pharmacy no prescription paxil difference viagra levitra cialis overseas pharmacy no prescription diflucan otc male erection pills buy avapro irbesartan do you need rx crestor buy actos canada type diabetes comprar seroflo original en madrid buy revia drug cheap aricept 40 mg norvasc medicine children herbal viagra and poppers korean ginseng 100 mg buy indocin sr online sumycin buy online western drug nizoral tenix alliance new zealand ltd ashwagandha legal in england methotrexate delivery london cephalexin from mexico buy otc drugs online mail order generic grifulvin v prescription amaryl generic 4mg cheap sildenafil citrate generic advair no prescription online where can i get l-tryptophan buy amoxil 200 benemid uk brand name gyne-lotrimin generic wikipedia drugs actos lawsuits filed risperdal shortage 2012 is generic tinidazole available in usa how much will zantac cost list of tesco stores selling wellbutrin sr order plendil online uk van you buy albendazole canadian safe viagra deals antiflu des jr jarabe dosis lamisil online terbinafine aciphex from china estrace cream online pharmacy brand flonase for sale how to buy abendazole online saturday delivery cozaar annual sales combined buy vytorin overseas over the counter chlamydia test us duphalac results forum bactroban side effects of coming off celexa natural alternative to nexium medication staxyn vs cialis tenormin no prescription needed canadian online pharmacy cheap revia 40 mg aldacton from canada azithromycin dosage children generic synthroid vs brand name finasteride tablets ip 5mg cialis sublingual online prandin no prescription canada order xeloda canada canada drugs moduretic with prescription buy prednisone pills in the canada what is the use of cefixime tablets abilify medicine interactions how to take tetracycline hcl zyvox manufacturer coupon unisom on line for sale no script what is nolvadex used for by men detrol dosage forms glucophage pills drugstore what is the dosage for valtrex for herpes levlen canada no prescription what is motrin for renagel without rx nexium online sales tremor essencial propranolol dose is digoxin available over the counter is mail order fml forte safe bupron sr pas cher where can i purchase suhagra can you buy aspirin in england imitrex injections side effects how to get amaryl in australia what is venlor pills used for where can i purchase motilium without a prescription is minipress legal in uk quality cheap meds pills cialis fastest tadalis sx uk delivery atacand plus 16 12.5 mg tablets celebrex cheapest price zofran prices usa risperdal rxlist what does trazodone do to you buying abana using paypal walmart $4 generic drug list 2012 viagra super active for dogs buy diclofenac sodium tablets india buy aricept tablets online buy kamagra 100mg seroquel buy online uk kytril drug oversea flomax compression munson ab order elocon overnight propranolol 40 mg tablets generic hydrochlorothiazide cost when to start 2nd cycle of clomid order actoplus met rx to buy ranitidine orlistat xenical cheap purchasing inderal online effexor xr dosage can buy v-gel online sex time increase tablets for men in pakistan buy cough syrup containing codeine and promethazine moduretic echeck natrol acai berry coupons premarin cost walmart benadryl pill shortage levitra professional wiki genuine calcium carbonate best price cheapest place to buy clomid bupropion on line lamictal generic cc buy generic adalat levitra effects blood pressure comprar anacin pela internet research grade adalat does viagra work when you;re drunk where to buy tegretol drugs online doxazosin overnight levitra watch 1 channel game of thrones tenormin tab. 50 mg cheapest procardia in the uk tri-cyclen birth control online pharmacy uk dostinex tretinoin stieva-a forte cost of plavix in india Purchase cialis 10mg tablets doxycycline maximum dosage for acne metronidazole side effects in cats cvs canadian passport norvasc side effects in men can i take topamax with birth control pills order generic viagra-cialis
Strona główna arrow 53/2/2008 arrow Poziom potencjalnego samozagrzewania węgla w świetle badań
Menu główne
Strona główna
Aktualny numer
Poprzednie numery
Do pobrania
Dla autorów
Do pobrania

Nie mam hasła
Nie masz konta? Załóż sobie
Poziom potencjalnego samozagrzewania węgla w świetle badań

Poziom potencjalnego samozagrzewania węgla w świetle badań

Autor: S . Trenczek

Jednym z elementów zapobiegania pożarom endogenicznym jest rozpoznanie skłonności węgla do samozapalenia. O sklasyfi kowaniu pokładu do odpowiedniej grupy samozapalności decydują wartości wyznaczanych w czasie badań: wskaźnika samozapalności węgla Sza, °C/min oraz energii aktywacji utleniania węgla A, kJ/mol. Klasyfi kacja ta informuje, jakie jest prawdopodobieństwo uaktywnienie procesu samozagrzewania danego węgla w sprzyjających temu uwarunkowaniach. Nie może ona jednak stanowić kryterium ostatecznego, gdyż w rzeczywistości występowały i nadal występują pożary w pokładach węgla, sklasyfi kowanych zarówno do V, jak i do I grupy skłonności do samozapalenia. Świadczą o tym między innymi pożary endogeniczne z ostatniego dziesięciolecia (rys. 1, tabl. 1), z których ponad połowa (51%) zaistniała w pokładach węgla o bardzo małej i małej skłonności do samozapalenia (grupa I i II). Można więc postawić tezę, że taki sposób klasyfi kacji pokładów węgla nie oddaje w pełni poziomu potencjalnego zagrożenia samozagrzewaniem. Proces samozagrzewania jest rozłożony w czasie i składa się zasadniczo z trzech okresów (rys. 2).

Pierwszy okres – przygotowawczy, doprowadza w końcu do temperatury granicznej T1, leżącej zazwyczaj w przedziale od 60 do 80°C. Drugi – proces samozagrzewania, kończy się po osiągnięciu temperatury zapłonu T2, w której dochodzi do samozapalenia, a po nim, przy nadal sprzyjających warunkach, do pożaru – okres trzeci. Nie ma jednoznacznie określonej temperatury zapłonu, która dla węgla kamiennego wynosi od 270 do 350°C, natomiast przy uziarnieniu o średnicy 1 mm i mniejszej temperatury zapłonu są niższe, wynoszą od 190 do 220°C. Za standardową temperaturę zapłonu przyjmuje się Tz = 300°C, co przekłada się na standardową wartość graniczną wskaźnika Grahama wynoszącą co najmniej G = 0,03 (rys. 3).

W ocenie potencjalnych skłonności węgla na proces samozagrzewania powinny pomóc badania próbki węgla, pozwalające określić jego temperaturę zapłonu oraz odpowiadającą temu wartość wskaźnika Grahama. Jedne z pierwszych badań produktów utleniania węgla, dokonane prawie czterdzieści lat temu, pokazało, że jako pierwszy pojawia się tlenek węgla, a w dalszej kolejności wodór, propylen i etylen (rys. 4). Rozwój techniki pomiarowej spowodował, że obserwacja produktów utleniania węgla i zachodzących zmian ich stężeń jest coraz dokładniejsza – już w temperaturze 50°C pojawia się wiele więcej gazów niż wówczas sądzono, chociaż o małych stężeniach.

Badania przebiegu utleniania dokonano na próbkach węgla 20 pokładów, obejmujących wszystkie grupy samozapalności, a reprezentujących pokłady grup: libiąskiej, łaziskiej, orzeskiej, rudzkiej, siodłowej i gruszowskiej. Przeprowadzono je w laboratorium Zakładu Aerologii Górniczej Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach metodą kalorymetryczno-chromatografi czną. Różnotemperaturowe utlenianie badanych próbek węgla pokazało, że przyrosty stężeń gazów charakteryzowały się dużym zróżnicowaniem (rys. 5). Wykonane na ich podstawie obliczenie wartości wskaźnika Grahama (wzór 1) wykazały duże rozbieżności, pomiędzy standardową temperaturą zapłonu, a wartości wskaźnika Grahama (rys. 6). Temperaturę, w której w warunkach laboratoryjnych wskaźnik Grahama osiąga wartość standardową, graniczną określono jako temperaturę niestandardową zapłonu TNz. Natomiast wartość wskaźnika Grahama uzyskiwaną w warunkach laboratoryjnych w standardowej temperaturze zapłonu określono jako wartość niestandardową wskaźnika Grahama GNz. Rozbieżność ta dotyczyła wszystkich 20 badanych pokładów, a jedynie w przypadku pokładu 414 była ona minimalna (rys. 7).

Ponieważ do badań próbka węgla zmielona jest do średnicy 0,5 mm, czyli jest pyłem węglowym, odbiega ona od wielkości rzeczywistych, jakie najczęściej występuje w zrobach (od brył, poprzez kostkę i groszek do miału). Zostało to więc uwzględnione i skorygowane ocenie potencjalnego zagrożenia, poprzez przyjęcie niższej temperatury zapłonu rozdrobnionego węgla Tzrw = 200°C.

Wzbogacenie oceny potencjalnych możliwości rozwoju procesu samozagrzewania węgla polega na zastosowaniu klasyfi kacji podatności węgla na samozapłon. Wykorzystuje się w niej niestandardowość parametrów charakteryzujących samozapłon, poprzez wskaźnik utleniania niestandardowego węgla WUN wyznaczany według wzoru (2). Z obliczeń wartości wskaźnika utleniania niestandardowego dla węgli badanych 20 pokładów wynika, że wartości te mieszczą się w przedziale od 0,680 do 1,00. Jedynie dla pokładu 414 wartość ta wynosi znacznie powyżej jedności, to jest 1,475.

Na tej podstawie przyjęto następujące grupy podatności węgla na samozapłon:

– grupa I – WUN > 1,0 – samozapłon utrudniony,

– grupa II – 0,9 < WUN ≤ 1,0 – samozapłon standardowy,
– grupa III – 0,8 < WUN ≤ 0,9 – samozapłon ułatwiony,
– grupa IV – WUN ≤ 0,8 – samozapłon bardzo łatwy.

Porównanie badanych pokładów według podatności na samozapłon w stosunku do ich klasyfikacji pod względem samozapalności pokazuje inną hierarchię potencjalnego zagrożenia (tabl. 2, rys. 8).

Na podstawie powyżej przedstawionych wyników badań można uznać, że te właściwości węgla, które sprzyjają zagrożeniu pożarami endogenicznymi nie są jednoznacznie wyrażane klasyfi kacją węgli do odpowiednich grup samozapalności. Na pewno też tych właściwości jednoznacznie nie wyraża wprowadzona klasyfi kacja podatności węgla na samozapłon. Można jednak przyjąć, że wykorzystanie obydwu tych klasyfi kacji optymalizuje ocenę poziomu potencjalnych właściwości węgla sprzyjających zagrożeniu pożarami endogenicznymi. Będzie to najbliższe rzeczywistości, a przez to najbardziej reprezentatywne. Tak wyrażone wartości indeksacyjne składają się na indeks potencjalnego samozagrzewania IPS, który oblicza się jako IPS = WIgsi + WIpsi (wzór 3).

Dzieląc cały obszar indeksacji na cztery części, o równych zakresach wartości poziomów najwyższych, to jest grup IV i V (po 0,45) oraz nieco mniejszym zakresie wartości poziomu grupy III (0,35) i najmniejszej grupy I (0,30) uzyskuje się następujący podział potencjalnego samozagrzewania:

– I, poziom niski – 0,45 ≤ IPS I < 0,75
– II, poziom średni – 0,80 ≤ IPS II < 1,15
– III, poziom wysoki – 1,15 ≤ IPS III < 1,55
– IV, poziom bardzo wysoki – IPS IV ≥ 1,55.

Klasyfi kacja według indeksu potencjalnego samozagrzewania IPS pokazuje, że w grupie pokładów o wysokim poziomie (IPS III) znajdują się dwa pokłady sklasyfi kowane do II grupy samozapalności, natomiast w grupie o bardzo wysokim poziomie (IPS IV) znajdują się dwa pokłady sklasyfi kowane do III grupy samozapalności (tabl. 3).

Weryfi kację indeksu potencjalnego samozagrzewania przeprowadzono in situ. Uwzględniła ona pożary endogeniczne zaistniałe w ostatnim dziesięcioleciu (tabl. 4). W sześciu przypadkach pożar miał miejsce w pokładzie, którego węgiel jest przedmiotem badań i analiz (tabl. 5). W czterech przypadkach pożary wystąpiły w innych kopalniach niż kopalnie analizowane, jednak w takich samych pokładach, sklasyfikowanych do takich samych grup samozapalności węgla, co węgle pokładów badanych (tabl. 6).

Weryfi kacja pokazała, że sześć pożarów wystąpiło w pokładach sklasyfi kowanych do grupy IPS III, to jest o wysokim poziomie potencjalnego samozagrzewania, a cztery w pokładach sklasyfikowanych do grupy IPS IV, to jest o bardzo wysokim poziomie potencjalnego samozagrzewania. W grupach IPS I – o niskim poziomie, i IPS II – o średnim poziomie potencjalnego samozagrzewania nie wystąpił ani jeden pożar.

Ocena według indeksu potencjalnego samozagrzewania, uwzględniająca zarówno klasyfi kację według grup samozapalności jak i podatności na samozapłon, daje szansę właściwej oceny potencjalnego poziomu zagrożenia pożarami endogenicznymi.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »